2020 Performans Programı Nasıl Hazırlanmalı???


2020 Performans Programı

Stratejik Yönetim ve Araştırmalar Derneği >>> Analiz/Makaleler

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu idareleri; kalkınma planları, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen politikalar, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlamakla ve yürütecekleri faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programı hazırlamakla yükümlü tutulmuşlardır. Kamu idareleri bütçelerinin, stratejik planlarında yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerle uyumlu ve performans esasına dayalı olarak hazırlanması gerektiği de yine 5018 sayılı Kanun ile hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, Stratejik plan ve bütçe ilişkisini kuran performans programlarının hazırlık süreçleri bütçe hazırlık sürecine entegre edilerek, idare bütçelerinin stratejik planlarda belirlenmiş amaç ve hedefler doğrultusunda hazırlanmasına katkı sağlamıştır.

Ancak, Performans esaslı bütçeleme sisteminin tam olarak uygulanamaması, bütçe sisteminin revize edilmesi ihtiyacını gündeme getirmiş ve ilk defa (2019-2021) Orta Vadeli Programda “Program Bazlı Performans Esaslı Bütçeleme”nin hayata geçirileceği belirtilmiştir. 

2020 yılı performans programı hazırlık sürecinde Program Bütçe esaslarının uygulanacağı, Cumhurbaşkanlığı Makamının 07/08/2019 tarihli ve 67 sayılı Olurları ile kesinlik kazanmış ve “Program Bütçe Hazırlama Rehberi” ile “Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Performans Programlarının Program Bütçe Esaslarına Uygun Şekilde Hazırlanması Hakkında Usul Ve Esaslar” yayımlanmıştır.

5018 sayılı Kanun’da yer alan Performans Esaslı Bütçeleme, (2019-2021) Orta Vadeli Programda “Program Bazlı Performans Esaslı Bütçeleme” kavramları ve 2020 Performans Programının Program Bütçe Esaslarına Uygun Şekilde Hazırlanması Hakkındaki Usul ve Esasların yayımlanması bütçeleme sisteminde yapılmak istenen revizenin kavram kargaşası yaratmadan tam anlaşılması için yeni çalışmalar yapılması gerektiğini göstermiştir. Yapılmaya çalışılan Program Bütçe ve Performans Programını ayrı ayrı hazırlamak mı yoksa Performans Esaslı Program Bütçe ya da Program Esaslı Performans Bütçe hazırlamak mı sorularını da beraberinde gündeme getirmiştir.

Ancak, 2020 yılı Performans Programı ve 2021 yılı Program Bütçe hazırlıkları ve uygulamaları bütçeleme sisteminin nereye gideceğini daha açık gösterecektir. Şimdilik 2020 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi, Analitik Bütçe Sınıflandırmasına uygun, Performans Programı ise Program Bütçe esaslarına uygun olarak hazırlanacaktır.

2020 yılı Performans Programı, “Performans Programı Hazırlama Rehberi”nde belirtilen usuller, “Program Bütçe Hazırlama Rehberi”nde yer alan Program sınıflandırması ve Performans Bilgisi ile “Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Performans Programlarının Program Bütçe Esaslarına Uygun Şekilde Hazırlanması Hakkında Usul ve Esaslar” doğrultusunda hazırlanacaktır.

Öncelikle, Performans Programı Hazırlama Rehberinde belirtilen usuller çerçevesinde bakan sunuşunun ardından l. bölümde idareye ilişkin yetki, görev ve sorumluluklar, teşkilat yapısı,   fiziksel kaynaklar, insan kaynakları gibi bilgileri içeren Genel Bilgiler ve II. bölümde “Performans Bilgileri” başlığı altında “A- Temel Politika ve Öncelikler ” ve “B- Amaç ve Hedefler”e yer verilecektir.

Performans programlarının “Performans Programı Hazırlama Rehberi” kapsamında, stratejik planlar ile uyumlu olarak hazırlanması gerekliliğinin yanında, “Program Bütçe Hazırlama Rehberi” kapsamında, program bütçeye uygun olarak hazırlanması gerekliliği de ortaya çıkmış ve bu kapsamda “II- Performans Bilgileri” başlığı altındaki “B- Amaç ve Hedefler” bölümünün sonuna alt program hedefleri ile stratejik amaçlar arasındaki ilişkiyi gösteren “Alt Program Hedefleri Ve Stratejik Plan İlişkisi” tablosunun eklenmesi gerektiği Program Bütçe Hazırlama Rehberinde belirtilmiştir. Anılan tablo ile kamu idarelerinin politika belgesi olan stratejik planlarda yer alan stratejik amaçlarla Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerini kapsayan ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile ilgili kamu idarelerinin çalışmaları sonucunda ortaya çıkan ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan “Bütçe Hazırlık Sürecinde Kullanılacak Program ve Alt Programlar İle İlgili İdareler” listesinde belirtilen Program ve Alt Programlar arasındaki ilişki gösterilecektir. 

Program ve Alt Programlar, Program Bütçenin esasını oluşturmakta olup Program Bütçe Esaslarına göre hazırlanacak olan 2020 Performans Programında kamu idarelerinin daha önce stratejik amaç ve hedefler doğrultusunda belirledikleri performans hedefleri yerine idare tarafından yürütülecek alt program hedefleri; performans göstergeleri yerine de alt programların performans göstergeleri kullanılacaktır.

“B-Amaç ve Hedefler” bölümünden sonra, “C- Performans Hedef ve Göstergeleri ile Faaliyetler” bölümü yerine Program Bütçe Hazırlama Rehberinde belirtilen esaslar kapsamında “İdare Performans Bilgisi”  bölümüne yer verilecektir. İdare performans bilgisi bölümünde alt programın hangi program kapsamında yürütüldüğü açıklanacak, programın amacı ve anahtar göstergelerinin neler olduğu belirtilecek, program hakkında verilen kısa bilginin ardından alt programa yönelik performans bilgisi detaylı bir şekilde anlatılacak, hedeflere ulaşmak için planlama aşamasından üretim ve hedef kitleye sunum aşamasına kadar gerçekleştirilen iş, işlem ve süreçleri kapsayan, program ve alt programa uygun olarak belirlenen faaliyetler yer alacaktır.

Ayrıca, Analitik Bütçe Sınıflandırmasına göre 2020 yılı bütçe teklifinde yer alan tertiplerin program, alt program ve faaliyetlere dağıtılması sonucu elde edilen bütçe içi kaynaklar ile döner sermaye bütçesi, özel hesaplar ve bunların dışındaki fon gibi diğer bütçe dışı kaynaklar faaliyet maliyetleri olarak detaylı tablolarla gösterilecektir. “D- İdarenin Toplam Kaynak İhtiyacı” ve “E- Diğer Hususlar” bölümleri de hazırlanmaya devam edilecektir.

Bütün bu açıklamalar gösteriyor ki; performans esaslı bütçeleme sisteminin daha etkin bir şekilde uygulanabilmesi için harcama önceliklerinin geliştirilmesine katkı sağlayan program bütçe yaklaşımı ile mevcut bütçe yapısı ve performans programı bütünleştirilmektedir. Bu kapsamda, “Program Bütçe Hazırlama Rehberi”, “Bütçe Hazırlık Sürecinde Kullanılacak Program Ve Alt Programlar İle İlgili İdareler” ve “Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Performans Programlarının Program Bütçe Esaslarına Uygun Şekilde Hazırlanması Hakkında Usul Ve Esaslar” yayımlanarak, 2020 yılı Program Bazlı Performans esaslı bütçeleme sisteminin hayata geçirilmesi ve tam olarak uygulanması için gerekli tüm tedbirler alınmıştır.

 

Türkan ALGIN

Sağlık Bakanlığı Mali Hizmetler Uzmanı

Yönetim Kurulu Üyesi